„Odchodzę w zaświaty.
To, co pozostawiam na tym świecie najdroższego, to Polskę i Ciebie…” Z więziennego listu Feliksa Selmanowicza „Zagończyka” do syna.

  • Narodziny: 6 czerwca 1904

  • Miejsce: Wilno

Dzieciństwo i młodość

Feliks Selmanowicz urodził się 6 czerwca 1904 r. w Wilnie w rodzinie Franciszka i Anny z domu Zacharewicz. Jego ojciec prowadził w mieście zakład szewski. Prawdopodobnie również w Wilnie Feliks ukończył edukację na poziomie piątej klasy gimnazjum. Naukę przerwał wybuch wojny.

dowiedz się więcej
Feliks Selmanowicz w wieku kilkunastu lat. Zdjęcie ze zbiorów Barbary Budzińskiej
  • 2 stycznia 1926: związek Strzelecki

  • 1936 rok: Korpus Ochrony Pogranicza

Rodzina, praca, KOP

2 stycznia 1926 r. Selmanowicz wstąpił do Związku Strzeleckiego, gdzie jako komendant oddziału i instruktor przysposobienia wojskowego i wychowania fizycznego zapracował na uznanie przełożonych wyrażone na piśmie przez komendanta powiatu: „Wybitną pracowitością, uczciwością i sumiennością zyskał sobie całkowite uznanie władz przełożonych oraz zupełne zaufanie swych podwładnych. Znając wyżej wymienionego na powyższym stanowisku od roku 1928, stwierdzam, że zaufania nie zawiedzie, jak również i z poruczonych mu obowiązków wywiąże się należycie i sumiennie”.

dowiedz się więcej
Feliks Selmanowicz z kolegą (N.N.). Stolin, 31 grudnia 1924 r. Zdjęcie ze zbiorów Barbary Budzińskiej
  • 25 sierpnia 1939:mobilizacja, pułk „Wilno”

  • Listopad ’39:ucieczka z obozu

  • 1940 rok: początek pracy wywiadowczej

Konspiracja - wywiad

Tuż przed wybuchem II wojny światowej, 25 sierpnia 1939 r., Selmanowicz w stopniu sierżanta tytularnego został zmobilizowany i skierowany do pułku „Wilno”. Po klęsce wrześniowej został internowany przez Litwinów i osadzony w obozie, z którego udało mu się zbiec w listopadzie 1939 r. Wtedy podjął działalność konspiracyjną.

dowiedz się więcej
Mjr Zygmunt Szendzielarz „Łupaszka”, dowódca 5. Wileńskiej Brygady AK.Zdjęcie wykonano w Kiersnowie w gospodarstwie Mariana i Anieli Kiersnowskich.Wraz z listem gończym zostało rozesłane przez „bezpiekę” do wszystkich WUBP i PUBP. Zdjęcie ze zbiorów AIPN
  • 13 lipca 1944: bitwa pod Krawczunami

  • 20 kwietnia 1945:ucieczka z obozu w Kałudze

Koniec wojny

W styczniu 1944 r. wstąpił w szeregi 3. Brygady Wileńskiej dowodzonej przez Gracjana Fróga „Szczerbca”. Od „Szczerbca” Selmanowicz przeszedł do 5. Wileńskiej Brygady Zygmunta Szendzielarza „Łupaszki”, z której po około ośmiu tygodniach znowu przeniósł się do nowo utworzonej 4. Brygady „Narocz” Longina Wojciechowskiego „Ronina”.

dowiedz się więcej
Od lewej: plut. Henryk Wieliczko „Lufa”, por. Marian Pluciński „Mścisław”, mjr Zygmunt Szendzielarz „Łupaszka”, plut. Jerzy Lejkowski „Szpagat”, plut. Zdzisław Badocha „Żelazny”. Zdjęcie ze zbiorów AIPN
  • Marzec ’46:stworzenie własnego oddziału

Własny oddział

Po nawiązaniu kontaktu z „Łupaszką” „Zagończyk” na początku stycznia 1946 r. wziął udział w naradzie odbywającej się w Zajezierzu k. Sztumu, podczas której mjr Szendzielarz podzielił podległą mu grupę ludzi na zespoły dywersyjne. Feliks Selmanowicz „Zagończyk” miał za zadanie stworzyć jeden z nich, wykorzystując do tego celu kontakty konspiracyjne.

dowiedz się więcej
Ulotka 5. Wileńskiej Brygady AK kolportowana w marcu 1946 r. w Trójmieście. Zdjęcie ze zbiorów AIPN
  • 1946

Aresztowanie i śledztwo

W wyniku donosu Reginy Żylińskiej, która podczas pobytu w więzieniu zobowiązała się do współpracy z Urzędem Bezpieczeństwa, na początku lipca 1946 r. zlikwidowano patrol „Zagończyka”, najpierw aresztując dowódcę, a potem pozostałych członków grupy.

dowiedz się więcej
Feliks Selmanowicz. WUBP w Gdańsku, 1946 r. Zdjęcie ze zbiorów AIPN

Wyrok

kara śmierci, utrata praw publicznych i obywatelskich praw honorowych, przepadek mienia

więcej

Egzekucja

28 sierpnia 1946 wykonanie wyroku śmierci

więcej

Pamięć

20 października 1997 Sąd w Gdańsku unieważnił wyrok ws. „Zagończyka”

więcej
do góry